ඡායාරූප කප්පාදු කිරීම (Cropping)

ඡායාරූප කප්පාදු කිරීම, මේක දැන් නම් නොදන්න කෙනෙක් නැහැ. ඡායාරූපයක් ගන්න කෙනෙක් හෝ නරඹන කෙනෙක් “හයියෝ ඕක crop කරන්න තිබුනනේ” කියල කියනවා අහල දැකල ඇති. ඡායාරූප කප්පාදු කරන්නේ ඇයි. මේක තමා තියෙන ප්‍රශ්ණය. ඡායාරූප කප්පාදු කරන්න හේතු කරගන්න ඕන මූලික කාරණා කීපයක් තියෙනවා. ඒ ගැන බලන්න කලින් ඡායාරූප ක්‍රොප් කරද්දී මතක තියා ගන්න ඕන ප්‍රධාන කරුණක් තියෙනවා. ඒ තමයි හැම වෙලාවේදීම ඔයාලගේ මුල් ඡායාරූපයේ පිටපතක් භාවිතා කරන්න.

පින්තූරයක සම්පූර්ණ සංයුතිය පවත්වා ගන්න අපිට crop එකක් කරන්න පුළුවන්. හිතන්න ඉක්මනින් වෙනස් වෙන පින්තූරයක් නම් අපි ඉක්මනින් ඡායාරූපය ගන්නවා. සංයුතිය ගැන හිතන්න වෙලාව මදි නිසා. පසු සංස්කරණයකින් crop කරල සංයුතිය අපට අවශ්‍ය පරිදි සකස් කරගන්න පුළුවන්. හිතන්න කුරුල්ලෙක් ඉගිලෙන එකක් කියල. රාමුව ඉඩ කියල ගත්තා. පස්සේ ‍crop කරල නිවැරදි කර ගන්න පුළුවන්.
ඉහල ඡායාරූපය crop මගින් වෙනස් සංයුතියන් ඇති ඡායාරූප දෙකක් ලබාගතිමි
Photo credit Goes to Dr. Wasiri Rasu Gajaman
දෙවැනි කාරණාව අරමුණ වෙන නිවැරදි නාභිගත කිරීමක් පෙන්වන්න. මේක ගොඩක් වෙලාවට ලොකු ක්‍ෂේත්‍ර ගැඹුරක් (depth of field) තියෙන ඡායාරූපයක් සඳහා භාවිතා කරන්න පුළුවන්. මොකද පින්තූරයේ බොහෝ දේ නාභි ගත වෙලා නිසා නිවැරදි අරමුණ නාභිගත වීම සකස් කරගන්න crop කිරීමකින් පුළුවන්.
Mobile capture by Chamara Sulakkhana
අරමුණ නිවැරදි නාභිගතකිරීම පෙන්වීම සමඟ අනවශ්‍ය කොටස් ඉවත් කිරීමක් මෙහි සිදු කර තිබෙනවා.

රාමුව තුල ඇති බාධාකාරි වස්තු ඉවත් කිරීමට භාවිතා කරන්නත් පුළුවන්. ඡායාරූපයක් ගනිද්දී විවිධාකාරයේ දේවල් තියෙන්න පුළුවන්. ඒ ඒ වස්තූන් කෙලවර වලින් ඉවත් වෙන විදිහට  crop කරල අපිට හොඳ ඡායාරූපයක් සකස් කරගන්න පුළුවන්.
Photograph by Chamara Sulakkhana
අරමුණට ලඟාවීම, ඡායාරූපය ගනිද්දී කෙනෙක් ගාව උපරිම Zoom කරන්න පුළුවන් කාචයක් නැති වෙන්න පුළුවන්. එහෙම වෙලාවකදී crop එකක් මගින් අරමුණට ලඟාවුන පින්තූරයක් විදිහට පසු සංස්කරණයකින් සකස් කරන්න පුළුවන්. නමුත් ඡායාරූපයේ ගුණාතිමකබව නම් crop කරන ප්‍රමාණයට අනුව අඩු වෙනවා. 
Photograph by Chamara Sulakkhana
 ඡායාරූපයක ආනතිය එහෙමත් නැතිනම් ඇලය සකස් කිරීමට අපිට crop එකක් භාවිතා කරන්න පුළුවන්. නමුත් එහෙම වෙද්දී අයිනේ තියෙන යම් ප්‍රමාණයක් කැපිල අයින් වෙනවා. ඒ නිසා ඇලය සකස් කල යුතු ප්‍රමාණයට ඡායාරූපයේ රාමුව තුල ඉඩ ති‍යෙන්න ඕන.
Photograph By Chamara Sulakkhana
ඡායාරූපයක දිග, පළල අනුපාතය සකස් කරගැනීමත් crop එකක් මගින් කරන්න පුළුවන්. සාමාන්‍යයෙන් මේක ඕන වෙන්නේ ඡායාරූප මුද්‍රණයට. අපිට අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට මුද්‍රණයේදී ඡායාරූපයෙන් අපිට අවශ්‍ය කොටසක් මුදුණය නොවි තියෙන්න පුළුවන්. එහෙම නැතිනම් ඇදිල ගිහින් විකෘති වෙලා තියෙන් පුළුවන්. ඒකට හේතුව මුද්‍රණ කඩදාසියේ දිග, පළල අනුපාතය අපේ තියෙන ඡායාරූපයේ අනුපාතයට නොගැලපීම. ඒ නිසා ඒ දිග පළල අනුපාතයට හරියන්න අපි crop කරල සකස් කරගන්න ඕන.
5:7 අනුපාතයට ඡායාරූපයක් crop කරන අවස්ථාවක්
Photograph by Chamara Sulakkhana
මෙන්න මේ කියන කාරණා ටික සැකසෙන්න ඡායාරූපයක් ‍crop කරනවා නම් අපිට තියෙන උපකරණ වලින් හොඳ ඡායාරූපයක් නිර්මාණය කරගන්න පුළුවන්.

ආයේ ලිපියකින් එනකම් සියල්ලට ජ‍ය..!

මගේ ගමන් බිමන් එකසිය එක් වන කොටස - මීමුරේ යන්න ගිහින් වැරදුනු ගමන

පහුගිය දිග නිවාඩුවට යකාගේ පඩිපෙල දිගේ ඔහියට ආව මතක ඇතිනේ. ඉතින් මේ නිවාඩුවේ තැනක මීමුරේ යන්නත් ඉඩ තියාගෙනයි ආවේ. ඒත් ඉතින් දිග නිවාඩුව හා අපේ සබඳතාවල දුර්වල බවක් නිසා මීමුරේ නවතින්න තැනක් හමුවුනේ නෑ. ඉතින් අපි හිතුවා මීමුරේ උදේ ගිහින් හවස එනවා කියල. මේ ගමනේ මූලික අරමුණ වුනේ මීමුරේ දකින්න සහ එය බලන්න යනවා නම් සබඳතා ටිකක් ගොඩනගා ගැනීම. කොහොම වුනත් අවසානයේ අපි බයිසිකල් දෙකක මාත් තවත් මිතුරන් දෙදෙනෙකුත් එක්ක මීමුරේ බලන්න නුවර ඉඳන් පිටත් වුනා. 
අපේ ගමන හුන්නස්ගිරියට ඇවිත් එතැනින් බයිසිකල් වලින්ම මීමුරේට යන්න තීරණය වුනා. අපේ අවාසනවාට විවිධ වැඩ නිසා සහ මට තිබුනු අසනීප තත්ත්වය නිසා අපි හුන්නස්ගිරියෙන් පිටත් වෙද්දී 11ට ආසන්න වෙලාවක් වෙන්න ඇති. මීමුරේට දුර කිලෝමීටර 37ක් වුනාට පාරේ මුල් ටික හදලා නිසා අපිට ඒ තරම් ගානක් වුනේ නෑ. ඉතින් මඟ ඉන්න සමනල්ලුන්ගේ පින්තූර ගන්නයි, අවට පරිසරයේ පින්තූර ගන්නයි අපේ කාලයෙන් ටිකක් වැඩිපුර වැය කලා. මේ විදිහෙන් අපි මීමුරේට ආසන්න වෙද්දී ටිකෙන් ටික වාහන ප්‍රමාණය වැඩිවෙන බව අපිට ‍දැනෙන්න වුනා. දින හතරක පහක දිග නිවාඩුවක් ආවාම මිනිස්සු ඉන්නේ කොහේද කියල තේරෙන්නේ මේ වගේ පැති වලට ආවම තමයි. කොහොම වුනත් අවසානයේ මීමුරේට යාබද ගම්මානය වුන කයිකාවලට ලඟා වුනා. 
 
 
 
අවාසනාව පටන්ගන්නේ එතැනින්. හවස 1.30 විතර ඇති. බයිසිකලේ පිටිපස්සේ රෝදේ ඇණයක් ඇනිල හුලං යන්න අරන්. දැන් මොනවා කරන්නද? එතැන ලඟ තියෙන වාහන දාපු කුඹුරක බයිසිකලේ නවත්තලා බැලුවාම ආයේ යන්න නම් පැච් එක දාන්නම වෙනවා. මිතුරන්ගේ තීරණය වුනේ බයිසිකලේ හදාගෙන ඉමු කියන එක. ඒක හදාගන්න තැනක් ගැන ගමෙන් විමසුවාම දැනගත්තේ ආයෙමත් හුන්නස්ගිරියටම යන්න වෙනවා තියලයි. ඒ නිසා බයිසිකලේ රෝදේ ගලවලා මිතුරන් අතේ නැවත හුන්නස්ගිරියට යැව්වා. ආයෙමත් ඉහල යන්න අර සෙනඟ අස්සේ?????? මතක් වෙද්දීත් ඇඟ රිදෙනවා වුනත් මා මිතුරන් ඒ වෙලාවේදී විනාඩියක්වත් නොයිඳ අයෙත් හුන්නස්ගිරියට යන්න පිටත් වුනා. 
දැන් ඉතින් මටයි වැඩේ. ගියානම් හොඳයි කියල හිතෙන් වැඩි වෙලා ගියේ නෑ. ලකේගල කන්දත් වමෙන් පේන සානුවත්, ලකේගල මුදුනේ ඇති අනතුරු හඟවන සුදු කොඩියක් ආයෙම දකින්න එපා වෙන තරමට බලාගෙන පැය හතරක් විතර එකම තැනකට වෙලා අපි ගෙනියපු කැමරා ආම්පන්නත් බලාගෙන ඉන්න වෙන එක මොනතරම් දුකක්ද? හාන්සි වෙලා ටිකක් විවේක ගන්න හැදුවත් බලු පැටව් තුන්දෙනෙක්ගේ දැඟලිල්ල ඒක නවත්තලා දැම්මා. එයින් එකෙක් මම හාන්සිවෙලා හිටි තැන ආක්‍රමණයට අව නිසා නින්දක් ගැන හිතන්න බැරි තරම් වුනා. විවිධාකාරයේ මිනිසුන් එහෙ ඇවිදිමින් මීමුරේ විනාස කරන හැටිත් පලවෙනි වතාවට තමන්ගේ වාහනේ අරන් මීමුරේ ආපු වාහන වල රියදුරන් කෙඳිරිගාන හැටිත් දැක්කාම නම් මීමුරේ එපා වෙනවා. මේ සියල්ල එක්ක ගෙවුන පැය හතක කාලයෙන් පස්සේ අවසානයේ මිතුරන් දෙදෙනා ආවේ හීනයක් දකින්න වගේ. ඉක්මනින්ම බයිසිකලේ හදාගත්ත අපි ආයෙත් හුන්නස්ගිරියට යන්න පිටත් වුනේ තවත් පැය දෙකක් විතර යන්න වෙන බව දැනගෙනමයි. 
 
 
සියල්ල අවසානයේ මගේ කණ ඇතුලට රිංගපු මොකෙක්දෝ කරුම සතෙක් කණ ඇතුලේ පෙරලද්දී අපි නුවරට ආව. එතකොට රෑ 11වත් වෙන්න ඇති. අවාසනාවත්න වුනත් එකම තැන ඉඳගෙන මේ කතාව ලියනවා මයි කියල හිතාගෙන ගත්තු පින්තූර කීපය එක්ක අවාසනාවන්ත ගමනක අවසානය සනිටුහන් වෙනවා. කොහොම වුනත් ආයේ දවසක මීමුරේ පැත්ත සම්පූර්ණයෙන්ම බලන්න දවස් කීපයක්ම යොදාගෙන කැලේ ඇතුලේ හරි නිදියන්න බලාගෙන යන්නයි හිතන් ඉන්නේ.


මගේ ගමන් බිමන් සියවැනි කොටස - කලුපහණ ඉඳන් යකාගේ පඩිපෙල දිගේ ඔහියට

මගේ ගමන් බිමන් එක්ක සියවෙනි කොටසටත් ආව. සියවෙනි කොට අපූරුම අපූරු චාරිකාවක විස්තරයක් තමයි ලියැවෙන්නේ. අවුරුදු ගානක් සැලසුම පමණක් වෙලා තිබ්බ ගමනක් තමා මේ ගියපු යකාගේ පඩිපෙළ එහෙමත් නැතිනම් Devil's Staircase කියන්නේ. 
යකාගේ පඩිපෙල කියන නම ගමන් බිමන් යන්න ආසාවක් තියෙන ඕනම කෙනෙක් අහල ඇති. ඒ විතරක් නෙවෙයි හීනයක් වගේ ඒ ගමන යන ආසාවත් ඇති. ඇවිදින කෙනෙක් නම් ජීවිතේ එක පාරක් හරි යා යුතුම ගමනක් තමයි මේ යකාගේ පඩිපෙල කියන්නේ. බොහෝමයක් දෙනා හිතන්නේ මේක පඩිපෙලක් කියලයි. හරියට ශ්‍රීපාදය නගිනවා වගේ ඇති කියලයි. ඇත්තටම මේක දුෂ්කර පාරක්. තේ දලු ලොරි හා බයිසිකල් තමා වැඩියෙන්ම යන්නේ. කලාතුරකින් ත්‍රී රෝද රථ ගියත් පාර නම් අන්තෙටම සවුත්තුයි. 
අපේ ගමන පටන් ගන්නේ යකාගේ පඩිපෙල පහල ඉඳන් ඉහලට යන්න. ඒ ගමනේ තමා අමාරුකම දැනෙන්නේ. ගොඩක් දෙනා රෑ කෝච්චියේ ඔහියට ඇවිත් එතැනින් පයින් පහලට එන්න පටන් ගන්නවා. බයිසිකල් දෙකකින් අපි ගමන පටන් ගත්තේ ගෙදරින් පාන්දර 2.30ට. පටන් ගනිද්දී වැස්සක් ආවත් අපේ ගමනට බාධා කරන්න තරම් ප්‍රමාණවත් ශක්තියක් වැස්සට තිබුනේ නෑ. එනගමන් බෙලිහුල් ඔය සුරතලී ඇල්ලත් බලාගෙන අපි කලුපහණට එද්දී උදේ 7 - 8 අතර ඇති. රියදුරු දෑතට දෙවි පිහිටයි කියල අපේ ගමන පටන් ගත්තේ කලුපහණ ඔහිය මාර්ගයේ ඉහලට එන්නයි. කොළඹ බදුල්ල පාරේ කිලෝමීටර 173ක් ආවට පස්සේ අතරු මාර්ගයකින් තමා මේ කියන යකාගේ පඩිපෙළ ගමන ආරම්භ වෙන්නේ. එතැනින් ‍කිලෝමීටර 5ක් විතර යද්දී හමුවෙන බඹරකන්ද දිය ඇල්ලත්, ලංකා ඇල්ලත් බලන්න වෙලාව තියාගන්න අමතක කලේ නෑ. ලංකාවේ උසම දිය ඇල්ල වෙන බඹර කන්ද දිය ඇල්ල නම් ගමන් මාර්ගයට පේන දුරක තියෙන්නේ. ලංකා ඇල්ල හා බඹරකන්ද දිය ඇලි ගැන වෙනම ලිපියක් එක්ක කතාවෙන නිසා දිය ඇල්ල ගැන වැඩි විස්තරයක් කියන්න යන්නේ නෑ. ආයෙමත් යකාගේ පඩිපෙල මාර්ගයට ආව අපි නැවත ඉහලට යන්න පටන් ගත්තා. දැන් දැන් නම් ටිකක් දුර කොන්ක්‍රීට් කරල වගේම සමහර තැනක කොන්ක්‍රීට් ගල් අතුරලා තිබුනා.




ප්‍රසිද්ධ V - Cut කියන ගල් දෙබොක්කක් අතරින් වැටුනු හරියට එද්දී නම් පාර හදන්න අතරපු කලුගල් තිබුන නිසා පාර ටිකක් අවධානම් වුනා. විටෙක මීදුමෙන් වැහෙන්නේ දෙසැම්බර් සීතලත් මතක් කරගෙනමයි. හැබැයි ඉතින් මිනිත්තුවක් යද්දී පාර නොපෙනෙන්න තරම් ආව මීදුම හොයන්නවත් නැති තරමින් පැහැදිලි වෙන්නේ මාර්ගයේ අවිනිශ්චිත බව මතක් කර දෙන්න වගේ. මේ ගමනේ තියෙන අමාරුකම පටන්ගන්නේ ගමන අවසානය කිට්ටුවෙද්දී. මේ කන්දෙන් අනිත් කන්දටත් ඒකෙත් තවෙකකටත් යන්න තියෙන්නේ තේ වතු අතරින් නිසා සමහර තැනක වැඩ කරන අය දකින්න පුළුවන්. අවසානය ලඟ වෙන්නේ උඩවේරිය වත්තේ ඉහල කොටසින්. එතැන පාර දෙකකට බෙදෙනවා. එකක් ටිකක් විතර දුර පාරක්. ඒක ලස්සනයි කියලත් කියනවා. ඒක තමා සාමාන්‍යයෙන් එන අය තෝරගන්න පාර. නමුත් අපි කෙටි පාර තෝරගත්තා. පාරවල් දෙකම වැටෙන්නේ ඔහිය ඉඳන් හෝර්ටන් තැන්නට යන පාරේ වුනත් අපි තොරගත්තු කෙටි පාර හෝර්ටන් තැන්නේ ආරම්භක සීමාවට වඩා ලඟ තැනක්.




යාන්තම් පැය ගානක් බයිසිකලේ අල්ලන් ඇවිත් තියෙන අමාරුව දැනෙන්නේ ප්‍රධාන පාරට ආවම තමයි. ටිකක් වෙලා යනකම් ඇඟිලි නවන්න දිහඅරින්න ටිකක් බෑ බෑ වගේ දැනෙන්නේ දිගටම ක්ලච් එකයි බ්රේක් එකයි මිරික මිරික ආපු නිසා වෙන් ඕන. කොහොම වුනත් යකාගේ පඩිපෙල කියන්නේත් යකාගේ ගමනක් තමයි. ආයෙම දවසක යකාගේ පඩිපෙල උඩ ඉඳන් පහලටත් යන්න හිතාගෙන අපේ නවාතැන උන නුවර එළියට යන්න පිටත්වුනා.
 පින්තූර ඇල්බමයට....

මේ ගමන යන ඔයාලට කලුකොපුල් කටුස්සා වගේම විවිධ කටුස්සෝ, විවිධ කුරුල්ලෝ බලන්න පුළුවන්. වැඩේ කියන්නේ මේ කිසිවක් බයිසිකලේක ගිහින් ඡායාරූප ගන්න නම් ලේසි වෙන්නේනෑ. මොකද බයිසිකලේ සද්දෙට උන් පලාතෙ ඉන්නේ නැති නිසා. කටවත් කරදරයක් නැතිව, ගමේ මිනිස්සුනටත් කරදර නැතිව, අපද්‍රව්‍ය කිසිවක් මේ පාරේ හලන්නේ නැතිව ලස්සනට යන්න පුළුවන් අපූරු ගමනක්. ජීවිතේ එක පාරක්වත් ගිහින් බලන්න.

අම්බලන්ගොඩින් ලොවට දායාද කල නූල් රූකඩ කලාව



රූකඩ යන නම ඇහුණ කාටත් අම්බලන්ගොඩ කියන නම මතකය එනවා වා‍ගේම අම්බලන්ගොඩ කවුරු ලංකාවේ කොතනකදී වුනත් ගමේ නම කියද්දී රූකඩ කියන නම නිතැතින්ම මතක් වෙන තරමටම අම්බලන්ගොඩ හා රූකඩ කියන නම් දෙක බැඳිල තියෙනවා. අම්බලන්ගොඩ රූකඩ කලාවට වසර 300කට වැඩි අතීතයක් තිබුන බව සාක්‍ෂි වලින් ඔප්පු කරන්න පුළුවන් කම තියෙනවා.
 
 

රූකඩ කලාවේ වැඩියෙන්ම භාවිතා වෙන්නේ ‍අම්බලන්ගොඩින් එන නූල් රූකඩ කලාවයි. මීට අමතරව රිටි රූකඩ, අත් රූකඩ, සෙවනැලි රූකඩ, වෙස් මුහුණු රූකඩ, අත්මුහුණු රූකඩ, ඇඟිලි රූකඩ, රිටි හා නූල් මිශ්‍ර රූකඩ, ක්‍ෂුද්‍ර රූකඩ, ජ්‍යාමිතක රූකඩ, විද්‍යුත් රූකඩ සහ දැවැන්ත රූකඩ ලෙස භාවිතය අනුව වර්ග ගණනාවක් තිබෙනවා. රූකඩ කලාවේ ආරම්භය පිළිබඳව හරිහැටි අතීතයක් කියන්න බැරි තරම් වෙනවා. මිනිස් ශිෂ්ඨාචාර ආරම්භයේ සිට කලක් ගතවීමෙන් පසු විවිධ ඇදහිලි සමඟ රූකඩ නිර්මාණය ආරම්භ වී ඇතැයි සිතිය හැක. කලක් යද්දී මේ නිර්මාණය වූ රූකඩ මඟ තොට සංදර්ශන සඳහා යොදාගෙන තිබේ. ලංකාවේ රූකඩ කලාව ගැන ඇති පැරණිම මූලාශ්‍ර සාක්‍ෂිය වන්නේ ගජබා රජුන්ගේ රාජ්‍යය අල්ලා ගැනීම සඳහා මහා පැරකුම්බා රජු විසින් නාට්‍යයේ හා සංගීතයේ දක්‍ෂ පිරිස් විවිධ දිශා වල ඔත්තු සේවයේ යෙදවූ බවට මහා වංශයේ තිබෙන්නා වූ කතාන්දරයයි.

මහාවංශයේ එය මෙසේ සඳහන් වේ.

“සේසත් ගෙන පෙළ සෑදී නටන්නා වූ යන්ත්‍රයෙන් නිමවන ලද මනහර වූ බඹරු වළල්ලෙන්ද හි ඇඳිලි බැඳගෙන සකසා හැසිරෙන්නා වූ නන් වන් දරණ යන්ත්‍ර රූපයෙන් කලා වූද ‍දේව රූපයෙන්ද මහා සමුදුරු මොනවට නංගවූ රළමාලා බඳු කාන්ති ඇති ඒ ඒ තැන දුවන්නාවූ යන්ත්‍රයෙන් කරන ලද අස්රූ වළල්ලෙන්ද පොළෝ තෙල බටුවා වූ වළාවෝ දොයි සැක උපදවන්නා වූ හස්ත්‍යාලංකාර ධරවූ යන්ත්‍ර රූ ඇතුන්ගෙන්ද යන ......”

එය පූජාවලියේ මෙ‍සේ ලියැවී ඇත.

“ඒ ඒ දික්හි යන්ත්‍ර බලයෙන් ඇවිදිනා හස්ති රූප පඬික්තීන් හා පූජාලෝලීන් දිවූ සමුද්‍රරාජයාගේ මහරළ පෙළ සේ ඒ ඒ දික්හි යන්ත්‍ර බලයෙන් දිවෙන අශ්ව රූප පඹේකිතීන් හා ......”

මහා වංශය හා පූජාවලිය මේ සඳහන් කරන්නේ රූකඩ පිළිබඳව බැව් සිතිය හැකි වුවද එය නාට්‍ය කලාවක් ලෙසින් ඉදිරිපත් වූවා යැයි සාක්‍ෂි සෙවිය නොහැක. පැරණි නාඩගම් කලාවේ රඟපෑම් සිදුකලේ පිරිමි උදවිය පමණි. 19 වන සියවසේදී පමණ නාඩගම ඉවත්ව ඒ වෙනුවට නූර්තියට ඇති ඉල්ලීම වැඩි වීමට එය ප්‍රධානම හේතුවක් විය. මේ නිසාවෙන් නාඩගම් ශිල්පීන් රූකඩ නිර්මාණය කර ඒවායින් සංදර්ශන කිරීමට පෙළඹුනෝය. මෙකී මුල්ම රූකඩ කලා ශිල්පීන් ලෙස සුරතන්, බාලයා හා පොඩිනේරිස් ගුරුන්නාන්සේ හැඳින්විය හැක. කලාව වෙනස් කරමින් නූල් රූකඩ කලාව හඳුන්වා දී එය ප්‍රචලිත කිරීමේ ගෞරවය හිමිවන්නේ ගම්වාරී පොඩිසිරිනා ගුරුන්නාන්සේටයි.
ඡායාරූපය අන්තර්ජාලයෙනි

ඡායාරූපය අන්තර්ජාලයෙනි

ඡායාරූපය අන්තර්ජාලයෙනි
විවිධ රටවල නිශ්පාදනය වන විවිධ රූකඩ වර්ග සඳහා වෙනස් අමුද්‍රව්‍ය භාවිතාවේ. මේ සඳහා බහුලව යොදා ගැනෙන්නේ ඉවතලන ද්‍රව්‍යයන්ය. එනම් හම් වර්ග, රෙදි වර්ග, ලී කුඩු, ෆයිබර් වර්ග, පිදුරු රිජිෆෝම්, ඇට වර්ග, වියළි කොළ, අතු, පිහාටු, කඩදාසි, ප්ලාස්ටික් වර්ග, සැහැල්ලු ලී, කාඩ්බෝඩ්, රෙදි වර්ග වැනි ද්‍රව්‍යයන්ය.

1870 වර්ශයේදී ලංකාවට පැමිණි එඩින්බරෝ ආධිපාදයා ඉදිරියේ බගතලේ වලව්වේදී ඇහැලේපොළ නිළමේ නාඩගම රූකඩ සංදර්ශනයක් මගින් පෙන්වීමට කටයුතු කර ඇත්තේද පොඩිසිරිනා ගුරුන්නාන්සේ විසිනි. එයින් තුටු වූ රාජ කුමාරයා රන් පදක්කමක් හා මුදලින් රුපියන් 500ක මුදලක් ප්‍රදානය කර ඇත. එකල රුපියල් පන්සියයක් යනු අති විශාල මුදල් සම්භාරයකි. මෙසේ ලැබුණු සමාජ ඇගයීමෙන් පසු පොඩිසිරිනා ගුරුන්නාසේ ප්‍රමුඛව ලංකාව පුරා නූල් රූකඩ සංදර්ශන පවත්වන්නට කටයුතු කර තිබේ.

පොඩිසිරිනා ගුරුන්නාන්සේගේ සමකාලීනයන් වූ අම්බලන්ගොඩ කන්දේගොඩ බබානිස් ගුරුන්නාන්සේ, අම්බලන්ගොඩ බෝගහවත්තේ සුරතන් ගුරුන්නාන්සේ හා අම්බලන්ගොඩ රන්දොඹේ බාප්පු ගුරුන්නාන්සේ හඳුන්වා දිය හැකිය. පොඩිසිරිනා ගුරුන්නාන්සේගෙන් පසුව ඔහුගේ පුතුන් වන ගම්වාරී ඩැනියෙල් හා ගම්වාරී ජේමින් යන දෙදෙනාද සුරතන් ගුරුන්නාන්සේගේ පුත් ගම්වාරී ලව්නේරිස් ද චාල්ස් සිල්වා ගුණසිංහ, අහුන්ගල්ලේ කඳලපිටියේ පොඩිනේරිස් ගුරුන්නාන්සේ, අහුන්ගල්ලේ කඳන්පිටියේ ගිරෙන්නා විදුන ගුරුන්නාන්සේ, අම්බලන්ගොඩ බෝගහවත්තේ සිච්චා ගුරුන්නාන්සේ, වැලිතර සන්දෝරින් ගුරුන්නාන්සේ, අම්බලන්ගොඩ කැපුඇල කන්දේ සිනෙච්චි ගුරුන්නාන්සේ යන අයද අතිදක්‍ෂ රූකඩ ශිල්පීන් ලෙසින් පුරුදු පුහුණුව රූකඩ කලාව රැකගෙන සිටියෝය.

වත්මන මෙම පරපුරෙන් පැවතෙන්නා වූ අම්බලන්ගොඩ රූකඩ කලාව කරගෙන යති. ගම්වාරී ඩැනියෙල්ගේ පුත් මාටින් සේපාල මහතා “සීගිරි” නමින් රූකඩ කණ්ඩායමක් පවත්වාගෙන පැමිණියේය. ගම්වාරී ලව්නේරිස්ගේ පුත් නලීන් ගම්වාරී මහතා “අනුර රූකඩ” නමින්ද ගම්වාරී ජේමිස්ගේ පුත් ගම්වාරී ප්‍රේමීන් මහතා “ගාමිණී” නමින් රූකඩ කණ්ඩායමක්ද පවත්වාගෙන යයි.

මෙම රූකඩ නිර්මාණය කිරීමේ දී ඒ සඳහා යොදා ගෙන ඇත්තේ “කඳුරු” නැමැති දැව වර්ගයයි. අම්බලන්ගොඩ, බොගහවත්ත, වතුගෙදර, බලපිටිය, කඳනපිටිය, කන්දේගොඩ, හා කොස්ගොඩ, රූකඩ ශිල්පීන්ගේ නිජබිම ලෙස සඳහන්වේ.

රූකඩ ඉදිරිපත් කරන රංග භූමිය සඳහා උසින් යුක්තව සාදන ලද වේදිකාවක් යොදා ගනී. වේදිකාවේ දෙපැත්තෙන් සාදා ඇති අංශ 2 ක් හා මැදින් ගබඩාවකින් ද යුක්ත වේ. දෙපැත්තෙහි ඇති අංශ 2 ක සාදනු ලබන්නේ මැද ගබඩාව දෙසට කෝණයක් ආකාරයට සිටින පරිදි ප්‍රේක්‍ෂකාගාරය වෙතට මඳක් හරවා ය. මෙම වේදිකාවේ ඇති පත්තිරිප්පුව නමින් හඳුන්වන මැද කොටසෙහි නාට්‍ය ආරම්භ වූ විට රජු සිංහාසනාරූඪව අමාත්‍යයන් කැඳවා රාජ සභාව පවත්වන ස්ථානය ලෙසින් හඳුන්වා තිබේ. රංග භූමියෙ ඇති මෙම ස්ථාන තුනෙහිම පිටිපසට වන්නට කළු පාටින් තිරරෙදි එල්ලා තිබේ. රංග භූමියේ උස ප‍්‍රමාණය අඩි 4 කට අධික නොවන පරිදි සාදනු ලැබේ. වේදිකාවට පිටුපසින් අඩි 06 ක් පමණ උසින් සිටින සේ අර්ධ කවාකාර වැටක් සාදා තිබේ. මෙම වැටටත් පිටුපසින් වේදිකාවේ උස ප‍්‍රමාණයට වඩා අඩියක් උසින් අර්ධ කවාකාර පඩියක් සාදා තිබේ.මෙම රංග භූමියෙ ඇති විශේෂත්වය නම් මෙහි ඇති කොටස් 3 හිම රූකඩ නැටවීමයි. එනම් එක් කොටසක් සූූදානම් කරන තුරු අනෙක් කොටසෙහි රූකඩ නටවයි. එසේම රූකඩකරුවන් පඩිය මත සිටගෙන වැටට හේත්තු වී ගායනා කරමින් රූකඩ නටවයි.

අතීතයේදී අපේ රටේ රූකඩ සංදර්ශන පවත්වන ලද්දේ රාත්‍රී කාලයේදීය. ඒ සඳහා තෝරාගෙන තිබුණේ එළිමහන් ස්ථානයන්ය. ආලෝකය ලබා ගැනීම සිදුකර ඇත්තේ කුරුම්බා කෝම්බවල පන්දම් දැල්වීමෙනි. නමුත් ඉන්පසුව ක‍්‍රමයෙන් පන්දම්, පහන් වැට, තෙල් ලාම්පු, පෙට්‍රෝමැක්ස් ලාම්පු, ගෑස් ලාම්පු ආදී වශයෙන් පරිවර්තනය වෙමින් 20 වන සියවස පමණ වනවිට විදුලි ආලෝකය ලබා ගැනීම සිදුවිය. එපමණක් නොව මෙම කාලයේදී රූකඩ සංදර්ශන සඳහා වේදිකා 2 ක් භාවිතා කළ අතර ඒවා පහළ වේදිකාව හා ඉහළ වේදිකාව ලෙස හැඳින්විය. පහල වේදිකාවට පිටුපස ඉහලින් මෙම ඉහල වේදිකාව සිටින සේ සකස් කර තිබිණ. මෙයින් පහළ වේදිකාව මහජනයාට සමීප නිසා රූකඩ රඟ දැක්වීම සිදුවන අතර ඉහළ වේදිකාවේ රූකඩ නටවන ශිල්පීන් සිටී. රූකඩ සංදර්ශනයක සාමාන්‍ය කාලය වන්නේ පැය 02 - 2 1/2 අතර කාලයකි.

රූකඩ සඳහා වර්ණ යොදා ගන්නා ආකාරය රූකඩ සඳහා වර්ණ යොදා ගන්නේ එම චරිතයේ ඇති ශක්තිය විදහා පෙන්වීම සඳහාය. එය මනාව ඉස්මතු වන්නේ ලැබෙන ආලෝකය මගිනි. රූකඩ සඳහා යොදා ගන්නා වර්ණ වන්නේ මේවාය.

මූලික වර්ණ - නිල්, කහ, රතු ය.

ද්විතියික වර්ණ - නිල්, කහ / කොළ, කහ, රතු / තැඹිලි නිල්, රතු /දම්.

ඉහත සඳහන් වර්ණ යෙදීමෙන් නොයෙක් චරිතවල ස්වභාවයන් ආරක්‍ෂා කර ගැනීමට රූකඩ ශිල්පීන් සමත් වී සිටී. රූකඩ සඳහා වර්ණ යොදා ගන්නේ මෙසේය.

සුදු - අහිංසක බව, නිරහංකාරකම, විනීත බව, සදාචාර ගති.

කළු - ගෞරවය, උදාරත්වය, අහංකාර බව.

නිල් - සුහද බව, සත්‍යවාදී බව.

කොළ - ධෛර්යය, සෘජු බව.

කහ - සැකය, අවිස්වාසය.

රතු - ආඩම්බර බව, ක්‍රෝධය සහ කපටි බව.

තැඹිලි - ප‍්‍රබල බව, ප‍්‍රනීත බව.

දම් - බලය, ශක්තිය, ඥාණවන්තකම.

රූකඩ නැටුම් ඉදිරිපත් කරන්නා වූ අනුපිළිවෙළ නාඩගම් වල ඇතුළත් විවිධ අංගයන් රූකඩ සංදර්ශන සඳහා යොදා ගෙන තිබේ. එයට හේතුව නම් රූකඩ නැටුම් සඳහා නාඩගම් වල ආභාෂය ලැබීමයි.

නිත්‍ය රංගනය - මුල් ජවනිකා 3, 4 මෙයට වෙන්වේ. මෙය ඒ දිනය තුළ රඟ දැක්වීමට තිබෙන කතාවට සම්බන්ධතාවයක් නොමැත.

පණිවිඩ කෝලම - රූකඩ නැටුමේ ආරම්භක කාලය නොහොත් ‘සැන්දෑ සමයම’ ලෙස නම් කෙරේ.

විදානේ රූකඩය වේදිකාවට පැමිණීම - නරඹන්නා නිශ්ශබ්ද කිරීමද එදිනට නියමිත කතාව විස්තර කිරීමද සිසුකරයි. මෙම විස්තර කිරීම “ඉන්නිසය” ලෙස හඳුන්වයි.

නිත්‍ය රූකඩ ජවනිකා - 1. නළගන රූකඩය වේදිකාවට පැමිණීම. 2. බහුබූත රූකඩය වේදිකාවට පැමිණීම. (මේ සඳහා පහත රට මද්දල තාලය යොදා ගැනේ)


තිරික්කල වෙරිකාරයාගේ හාස්‍ය ජවනිකා රූකඩය වේදිකාවට ගෙන ඒම. (මෙය හාස්‍ය රංගනයකි)

 
 
ශාන්ති කර්මවල දහඅට සන්නියේ අංග ඉදිරිපත් කිරීම. (කළු යකා, රිරීයකා, විලක්කු සමයම, මහසෝන් සමයම ආදී අංග තොවිලයක් ආකාරයට ඉදිරිපත් කිරීමයි, මෙයින් බලාපොරොත්තු වන්නේ ප්‍රේක්‍ෂකයන් විනෝදයට පත් කිරීමයි.
 
ඒ දවසට අයත් කථා පුවත රඟ දැක්වීමට ආරම්භ කිරීම.
 
 
 
 
ශ‍්‍රී ලංකාවේ ඉදිරිපත් කළ ප‍්‍රථම සිංහල රූකඩ නාට්‍යය වන්නේ මහදැනමුත්තා හා ගෝල පිරිස රූකඩ නාට්‍යයි. මෙය පොඩිසිරිනා ගුරුන්නාන්සේගේ ප‍්‍රමුඛත්වයෙන් ඉදිරිපත් කෙරිණි. නමුත් මෙයට පෙර රඟ දැක්වූ මුල්ම රූකඩ නාට්‍ය වන්නේ සුරුවම් මගින් පෙන්වූ පාස්කු නාට්‍යයි. ජාතක කතා නිරූපනය වූ රූකඩ නාට්‍යයන්  වෙස්සන්තර, දේවධර්ම ජාතකය, මනිචෝර ජාතකය, සඳකිඳුරු, චුල්ල පදුම ආදී ජාතක කතා උපයෝගී කර ගනිමින් රූකඩ නාට්‍ය රඟ දැක්වීය. මීට අමතරව ඇහැලේපොළ, අජාසත්ත, දිට්ඨ මංගලිකා, සාලිය-අශෝකමාලා වැනි චරිත උපයෝගී කරගනිමින් නාට්‍ය නිර්මාණය කර රඟ දැක්වීය.

රූකඩ නැටවීමද ඉතා භාරදූර කර්තව්‍යයකි. කිලෝ ගණනක් බර රූකඩ ඔසවාගෙන සිටීමත් නිවැරදි අයුරින් නූල් ඇදීමත් පරෙස්සමින් කල යුතු කාර්යයකි. පිටුපස වේදිකාවට නැගුණු ශිල්පීන් ඒ මේ අත ඇවිදිමින් රූකඩ වේදිකාවේ ඇවිද්දවන්නේ අපූරු ආකාරයෙනි. රූකඩය නටවන ශිල්පියාට එයට අමතර තවත් කාර්යයක් සිදුකිරීමට තිබේ. එනම් රූකඩයට හඬ කැවීමයි. රූකඩ නටවන ශිල්පියා රූකඩය හඬ කවන්නේ යාබද ශිල්පියා හා ඇති මනා සබඳතාවයකිනි. වරෙක එය නාට්‍යය තුල නොව සැබැවින්ම පණ පෙවීමක් ලෙසින්ම තාත්වික අයුරින් සිදු කරන්නේ ශිල්පීන් දෙදෙනා ඇත්ත වශයෙන්ම වේදිකාම මත හිඳින්නාසේය. තිරය පිටුපස ඉහල වේදිකාවේ රූකඩ නටවන්නනන් මෙන්ම තිරය ඉහල පහල ගෙනියන ශිප්ලියෙකුද වේ. මීට අමතරව සංගීත කණ්ඩායම, ගීත ගායනා කණ්ඩායම අපූරු සහයෝගයක් ලබා දෙන්නනෝය. මේ සියල්ල අවසානයේ ප්‍රථිඵල විඳින්නේ ‍ප්‍රේක්‍ෂකාගාරයේ අසුන් ගෙන සිටින ප්‍රේක්‍ෂකයන්ය. 



සම්පූර්ණ ඡායාරූප ඇල්බමය

නවපරපුරෙන් ගිලිහෙන රූකඩ කලාව තවදුරටත් රැකගැනීම සඳහා අම්බලන්ගොඩ රූකඩ ශිල්පීන් දැන් දැන් මහත් වෙහෙසක් දරමින් සිටිනවා. ඒ මේ කලාව ලෝකයෙන් තුරන් වෙමින් යන නිසාවෙන්. රූපවාහිණිය. පරිඝණකය නිසාවෙන් තරුණ පරපුර මින් ඈත්වී ඇතත් රූකඩ ශිල්පීන්ගේ පරම්පාරාව තුල යන්තමින් කලාව රැකගෙන තියෙනවා. කෙසේ හෝ වේවා මේ කලාව රැකගැනීම හා ඒ වෙනුවෙන් කාලයක් වැය කරන්න තරුණ පරපුර විදිහට කාටත් පුළුවන්. ඒ අරමුණ පෙරදැරිව ගාමිණී රූකඩ ශිල්පීන් අම්බලන්ගොඩ නගර ශාලාවේ කල වෙස්සන්තර ජාතකය රඟ දැක්වූ රූකඩ සංදර්ශනයක ඡායාරූප මා මෙහි භාවිතා කල අතර ඒ වැඩසටහනේ සියලු ඡායාරූප බලන්න ඉහලින් තියෙන ලින්කුවට ගියා නම් පුළුවන්.